جمال رضايى

419

بيرجندنامه ( فارسى )

بچينند ) مىدوختند و در زمستانها براى گرم نگه داشتن بدن از آن استفاده مىكردند و هنوز هم مىكنند . 10 - تاما [ ن ] tamo [ n ] ( تنبان ) : تنبان به نوعى ازار و شلوار پاچه‌دار گفته مىشد و دو نوع مردانه و زنانه داشت . تنبان مردانه سه نوع بود : 1 - 10 - نيفه‌دار : تنبان‌هايى كه به شيوه معمول و سنّتى دوخته مىشد « نيفه » داشت يعنى در كمرگاه آن جايى مخصوص گذراندن « بند تنبان » تعبيه مىكردند و « بند » را از آن مىگذراندند و دو سر آن را بر كمرگاه استوار گره مىزدند . « بند » را معمولا با نخ پنبه‌اى يا ريسمان ( ريس ) به صورت مشبك مىبافتند و عرض تقريبى آن دو تا سه سانتىمتر بود و دو سر آن ريشه داشت . « بند » را با ابزارى چوبى ( شبيه به جوالدوز ) از « نيفه » مىگذراندند . اين ابزار را « بندكش ( بن‌كش bankas ) مىناميدند . « بند تنبان » را بيشتر دختران و زنان روستايى و كولى مىبافتند و براى فروش عرضه مىكردند . پاچه‌هاى « تنبان » معمولا گشاد بود . 2 - 10 - اترشى otresi ( اطريشى ) : اين نوع تنبان يا شلوار كه سبك دوخت آن جديد و ره‌آورد فرنگستان بود و ظاهرا از « اطريش » به ايران آمده بود شبيه به شلوارهاى امروزى بود و با دكمه آن را مىبستند و با كمربند يا بند شلوار بر بدن نگه داشته مىشد . 3 - 10 - تاماتنگ tamo tang ( تنبان تنگ ) : تنبان‌ها معمولا پاچه‌گشاد بود ولى نوع پاچه تنگ آن را هم مىدوختند و مىپوشيدند به آن « تنبان تنگ » ( تاماتنگ tamo tang ) مىگفتند . 11 - جاكت jakat ( ژاكت ) : جاكت « تلفّظ گويشى واژه ژاكت jaquette ) فرانسوى است و دو نوع زنانه و مردانه داشت . استفاده از ژاكت تازگى داشت .